Câu chuyện Ofo Bike – Cái kết buồn cho Startup tỷ đô

Jun 27, 2019

Ra mắt 2014, với sự phát triển vượt bậc của mình Ofo Bike – ứng dụng chia sẻ xe đạp đã trở thành hình ảnh tiêu biểu cho nền kinh tế chia sẻ của Trung Quốc. Thế nhưng sau khi đối mặt với khủng hoàng, gã khổng lồ Ofo đã ngậm ngùi đón nhận cái kết phải đứng ở bờ vực phá sản.

Phát triển thần tốc

Xe đạp chia sẻ hay Bike sharing là hình thức cho thuê xe đạp mà bạn có thể sử dụng xe đạp tại bãi thuê này trong một thời gian ngắn và trả xe tại một bãi xe khác. Nhưng hãy tưởng tượng sẽ thế nào nếu như bạn không cần đến bãi đỗ xe mà vẫn có thể sử dụng dịch vụ bike sharing bất cứ lúc nào nhờ sử dụng app để mở khóa và định vị những chiếc xe gần bạn? Ý tưởng này nghe khá hay ho nhưng cũng không kém phần điên rồ. Đây chẳng khác gì việc bạn đỗ xe đạp tự do trên đường và mong có ai đó đến lấy cắp chúng. Nghe điên rồ là thế, Ofo chính là một những startup đầu tiên thành công khi thử nghiệm ý tưởng này vào năm 2014 và khiến nó trở thành cơn sốt tại đất nước tỉ dân này.

Ofo bike – công ty startup lớn nhất trong lĩnh vực xe đạp chia sẻ tại Trung Quốc

Ofo được thành lập bởi Dai Wei – chàng sinh viên tốt nghiệp đại học Bắc Kinh. Anh đã dẫn đầu giới công nghệ Trung Quốc khi khởi động dự án Ofo. Năm 2015, Ofo thu hút được 20,000 người dùng và 2,000 xe đạp kí gửi. Các đơn vị chia sẻ xe đạp sẽ thiết lập những điểm cung cấp xe trên khắp các thành phố Trung Quốc và người dùng có thể thuê xe với mức phí chỉ từ 99 CNY (Khoảng 334,000 VND) hoặc thuê theo giờ với mức phí rẻ hơn. Ofo được thành lập với kì vọng người Trung Quốc sẽ sử dụng xe đạp nhiều hơn để di chuyển trên những quãng đường ngắn khi đến bãi đỗ xe hơi hoặc ga tàu, bến xe buýt,… Đến 2016, Ofo bắt đầu mở rộng thị trường sang các thành phố lớn khác tại Trung Quốc với một đội xe hơn 85,000 chiếc, đồng thời công ty lúc này cũng huy động được 130 triệu đô tiền đầu tư từ Xiami, Didi Chuxing để mở rộng thị trường ra khỏi Trung Quốc. Đến tháng 2 năm 2017, Ofo thành công huy động được 450 triệu đô từ Digital Sky Techinologies, nâng mức vốn đầu tư của Ofo lên 1 tỷ đô.

Tham vọng lớn và hồi chuông báo động

Ý tưởng của Ofo tuy hay nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, bởi lẽ đây không phải là một ý tưởng nguyên bản bởi lẽ bike sharing đã tồn tại từ rất lâu. Những gì Ofo cùng các đối thủ khác đang làm chỉ là giải phóng những chiếc xe đạp cho thuê khỏi những bãi đổ để người dùng có thể dễ dàng tìm thấy và sử dụng chúng.

Sự phát triển nhanh chóng của Ofo đã đẩy chính công ty này vào cơn sóng kì vọng từ các nhà đầu tư. Cơn sốt Ofo không chỉ thu hút các nhà đầu tư mà truyền thông Trung Quốc cũng khen ngợi ý tưởng này là 1 trong 4 phát minh vĩ đại trong thời kỳ hiện đại của Trung Quốc bên cạnh đường sắt cao tốc, mua sắm trực tuyến, thanh toán di động.

Ofo từng là hình ảnh tiêu biểu cho nền kinh tế chia sẻ của Trung Quốc

Trong thời kì hoàn kim, Ofo được đính giá lên đến 2 tỷ đô nhờ khoản đầu tư từ Ant Financial – 1 nhánh của Alibaba và trở thành kì lân mới trong giới công nghệ Trung Quốc. Nhận được nhiều tiền đầu tư, tham vọng của Ofo cũng trở nên lớn hơn và công ty bắt đầu “đốt tiền” để mở rộng thị trường. Với mong muốn mở rộng ra hơn 200 thành phố trong năm 2017, Ofo đã đề ra chiến dịch “Tốc độ lan tỏa, phủ vàng thế giới” với những chiếc xe đạp Ofo được sơn vàng và đặt trên đường tại các thành phố như Singapore, Cambridge, Seattle, Sydney.

Cuối 2017, Ofo tiến vào thị trường Pháp với 2.500 chiếc xe đạp trên thành phố Paris và các thành phố như Neuilly-sur-Seine, Boulogne-Billancourt và Levallois-Perret. Tháng 5/2018, Ofo ra mắt 1,000 chiếc xe đạp màu vàng trên các đường phố ở Seattle tại Mỹ. Cũng trong năm 2018, công ty này triển khai thêm 40,000 chiếc xe trên 30 thành phố khác. Phía đại diện Ofo cho biết họ hi vọng sẽ xuất hiện ở 100 thành phố tại Mỹ trong năm 2018.

Thế nhưng mọi thứ bắt đầu thay đổi nhanh chóng, Ofo không thể nắm giữ thế độc quyền thị trường khi càng ngày càng nhiều đổi thủ cạnh tranh xuất hiện như Mobike. Điều này đồng nghĩa với việc số lượng xe đạp cũng tăng lên khiến cho các vỉa hè kẹt cứng. Dù là một ý tưởng hay, nhưng ý tưởng này cũng gặp nhiều khó khăn khi xe đạp cho thuê có khả năng bị phá hoại, chất đống ở vỉa hè, lòng đường hoặc bị trộm. Nưng quan trọng hơn hết, bài toán đặt ra ở đây chính là với mức giả thuê rẻ mạt như thế làm sao có thể tạo ra lợi nhuận cho công ty. Nhiều startup sẵn sàng cho thuê xe đạp với mức phí thua lỗ để tranh giành thị phần. Sự cạnh tranh khốc liệt đã đẩy các công ty nhỏ ra khỏi cuộc chơi bỏ lại những chiếc xe đạp không thể sử dụng và cũng không thể bỏ đi. Kết quả, nhiều thành phố lớn như Bắc Kinh phải gánh chịu hậu quả là hàng triệu chiếc xe đạp nằm la liệt trên đường phố. hiều chiếc bị trộm, phá hoại và hàng ngàn chiếc xe đạp bị ném xuống sông hoặc bán phế liệu. Không chỉ tại Trung Quốc, sau khi Ofo rút khỏi Dallas cũng khiến nhiều đường phố tại Mỹ cũng rơi vào tình trạng này. Chính sách phát triển ồ ạt bằng việc huy động vốn và “đốt tiền” đã khiến Ofo đã trở thành hình ảnh điển hình của mô hình phát triển các startup Trung Quốc.

Tàn dư của cuộc cạnh tranh là hàng ngàn chiếc xe đạp la liệt trên đường phố Trung Quốc

Tuy nhiên việc “đốt tiền” để mở rộng thị trường cũng khiến dòng tiền của công ty này tổn hại nghiêm trọng. Việc vụt mất cơ hội hợp nhất với Mobike vào tháng 3, 2018 cũng như không đạt được thỏa thuận mua lại với Didi Chuaxing đã khiến Ofo phải lâm vào cuộc khủng hoạt tiền mặt khi chi phía hoạt động quá cao và không đủ kinh phí bổ sung để mở rộng thị trường. Chính tham vọng quá lớn của Ofo đã trở thành gánh nặng cho công ty này. Sau khi Mobike được Meituan mua lại với giá 3,7 tỷ đô, Ofo cũng bắt đầu thu hẹp thị trường về trong nước. Thời điểm này, DaiWei ví tình trạng công ty với nước Anh thời chiến trong bộ phim The Darkest Hour, ông nói với các nhân viên của mình rằng phải “chiến đấu đến giây phút cuối cùng”. Đến giữa 2018, Ofo rút khỏi hơn 50 thành phố trên thế giới. Công ty này thậm chính còn sử dụng các biện pháp khác để thu lại tiền mặt như cho chạy quảng cáo video ngay trên app.

Những vụ kiện và cái kết buồn cho startup tỷ đô

Cuối 2018, các nhà cung cấp xe đạp và các công ty logistic của Ofo bắt đầu yêu cầu công ty thanh toán hàng triệu hóa đơn còn tồn đọng. Giữa những tranh chấp này, Dai Wei vội vã rời khỏi vị trí người đại diện hợp pháp của công ty vào tháng 10, 2018. Hai tháng sau đó, anh bị liệt vào danh sách đen của chính phủ vì không hoàn thành nghĩa vụ thanh toán. Tại một phiên tòa tháng 2, 2019 ở Thiên Tân, phía tòa án đã ra lệnh đóng băng 220.000 đô la mỹ trong khối tài sản của Ofo. Những phiên tòa tiếp theo sẽ được tiếp tục trong thời gian tới.

Trước khủng hoảng nghiêm trọng của Ofo, người dùng cũng bắt đầu yêu cầu được bồi thường khoản tiền gửi 30 đô la của mình, thế nhưng Ofo lại kéo thời gian hoàn tiền từ 3 ngày lên đến 16 ngày. Chán nản trước điều này, ngày 17/12/2018, 2000 người đã đến trụ sở Ofo để đòi tiền cọc. Tính đến cuối tháng 5, con số hoàn trả tiền gửi đã tăng lên hơn 15 triệu. Một người dùng trên Weibo cho biết: “Số tiền có thể không lớn nhưng thái độ của họ khiến tôi bực mình. Cứ như tiền của mình bị người khác cướp mất vậy”. Tuy nhiên, thay vì trả tiền, phía Ofo lại đưa ra một giải pháp khác là kêu gọi người dùng chuyển tiền cọc vào ứng dụng cho vay trực tuyến PPmoney. Thậm chí Ofo còn thử nghiệm một gian hàng giảm giá trong ứng dụng – nơi người dùng có thể sử dụng tiền ảo để mua sắm các vật dụng hằng ngày. Nhiều người dùng nghĩ rằng đây chắc chắn là một trò đùa. Thậm chí nhân viên quán lý tài khoản twitter của Ofo cũng nghĩ như thế. Vào ngày Cá Tháng Tư, twitter của Ofo đã đăng “Tất cả mọi người được nhận lại tiền.” (twitter này đã được xóa)

Twitter Ofo đăng tải vào ngày Cá Tháng Tư

Từng được ca ngợi là một trong những phát minh vĩ đại của Trung Quốc và được định giá hơn 2 tỷ đô.Giờ đây, trị giá Ofo đã tuột xuống mức thấp nhất. Tòa án Thiên Tân đã phát quyết rằng Ofo không có khả năng trả nợ bởi trên cơ bản công ty này không có tài sản.

Có thể thẩy sai lầm của Ofo chính là kết quả của mô hình kinh doanh không rõ ràng, chạy đua để mở rộng thị trường và giảm giá để thành để thu hút khách hàng, cuối cùng là giết chết tất cả. Bởi việc cho thuê xe đạp với giá vài xu mỗi giờ trong một thành phố có quá nhiều xe đạp hoàn toàn không mang lợi nhuận. Đây cũng chính là hiện thực phũ phàng trong ngành công nghiệp chia sẻ xe đạo tại Trung Quốc khi hàng loạt startup mọc lên như nấm và ôm mộng trở thành Uber thứ 2. Việc nền kinh tế Trung Quốc đang phát triển chậm lại, các công ty công nghệ Trung Quốc mới IPO năm ngoái không đạt hiệu suất cao khiến nhiều nhà đầu tư không còn muốn mạo hiểm nữa dẫn đến tương lai của các startup nhỏ cũng trở nên mù mịt.

Nguồn: Tổng hợp